Choroba refluksowa przełyku (ang gastroesophageal reflux disease – GERD) to jedna z najczęściej występujących chorób przewodu pokarmowego w krajach wysokorozwiniętych – stanowi około 5,6 miliona wizyt lekarskich każdego roku [1]. Polega na patologicznym zarzucaniu treści żołądkowej do przełyku. Przyczyną GERD jest obniżone napięcie mięśnia zwieracza dolnego przełyku.

Objawów GERD nie wolno ignorować – przewlekły, nieleczony refluks może prowadzić do wytworzenia przełyku Baretta, czyli stanu, w którym zniszczeniu ulega granica między nabłonkami przełyku i żołądka. Tkanka przełyku przejmuje wówczas cechy tkanki żołądka. Jest to stan nazywany stanem przedrakowym, gdyż w dłuższej perspektywie możliwe jest powstanie nowotworu przełyku. Aby się przed nim uchronić kluczowa jest szybka diagnostyka i wdrożenie leczenia.

Refluks krtaniowo-gardłowy występuje, gdy treść żołądka przesuwa się wyżej, docierając aż do krtani i gardła. Czasem zarzucana jest również do jamy ustnej, zatok przynosowych czy ucha środkowego powodując nawracające stany zapalne.

CO MOŻE WYWOŁYWAĆ CHOROBĘ?

  • przejściowa relaksacja dolnego zwieracza przełyku (LES)
  • przepuklina rozworu przełykowego
  • niskie ciśnienie dolnego zwieracza przełyku
  • rozwój kieszeni kwasowych z powodu złego mieszania kwasu z treścią żołądka
  • zwiększona rozszerzalność złącza żołądkowo-przełykowego
  • otyłość
  • opóźnione opróżnianie żołądka [2]
  • wykazano również silny związek między czynnikami psychicznymi (stany lękowe i depresja) a wystepowaniem refluksu krtaniowo-gardłowego [6]

KIEDY MOŻEMY PODEJRZEWAĆ CHOROBĘ REFLUKSOWĄ?

Występują dwa rodzaje objawów GERD: przełykowe i pozaprzełykowe. O ile przełykowe, takie jak zgaga, bóle nadbrzusza, kwaśne odbijania, czy nudności łatwo skojarzyć z refluksem, tak te pozaprzełykowe są bardzo niespecyficzne i łatwo pomylić je z objawami innych chorób. Należą do nich:

  • ból gardła, chrypka
  • nawracające zapalenia ucha środkowego
  • suchy kaszel
  • świszczący oddech
  • kołatanie serca, ból zamostkowy, pieczenie, gniecenie – bardzo łatwe do pomylenia z problemami natury kardiologicznej

Ważne! U pacjentów z bólem w klatce piersiowej przed stwierdzeniem GERD należy wykluczyć atak serca.

Lekiem pierwszego wyboru są zazyczaj inhibitory pompy protonowej (PPI), chyba że występują objawy alarmujące taki jak: dysfagia, niedokrwistość, utrata masy ciała, krwawienie i nawracające wymioty, które wymagają wdrożenia leczenia endoskopowego [7].

MODYFIKACJA STYLU ŻYCIA – KLUCZOWY ELEMENT LECZENIA

REDUKCJA MASY CIAŁA

W badaniu z 2013r. u 81% otyłych pacjentów, którzy ukończyli zorganizowany program odchudzania, odnotowano zmniejszenie objawów, a u 65% – całkowite ich ustąpienie[4]. Otyłość powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego, nasilając dolegliwości. Utrata masy ciała u osób z nadwagą może pomóc zmniejszyć lub wyeliminować objawy GERD.

ZALECENIA DIETETYCZNE

Tak jak w większości chorób, tak i w refluksie bardzo ważna jest obserwacja i indywidualne podejście. Każdy organizm w różny sposób może reagować na te same działania. Może się okazać, że niektóre produkty z listy niewskazanych sa zupełnie dobrze tolerowane, a dolegliwości pojawiają się po zjedzeniu innych produktów. Należy obserwować reakcje organizmu i eliminować produkty, które nasilają objawy.

Niektóre produkty mogą wpływając na mechanizmy powstawania choroby i wywoływać jej objawy. Są to między innymi:

  • potrawy tłuste, smażone
  • cebula, czosnek
  • ostre przyprawy
  • cytrusy
  • kawa, mocna herbata
  • czekolada
  • alkohol
  • napary z mięty
  • napoje gazowane

Doraźną ulgę może przynieść popijanie niegazowanej wody (wspomaga oczyszczanie przełyku) lub chudego mleka (neutralizuje kwaśną treść).

ZAPRZESTANIE PALENIA PAPIEROSÓW

Palenie tytoniu powoduje obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku oraz utrudnia oczyszczanie przełyku. Rzucenie palenia może znacząco wpłynąć na te funkcje, a tym samym jakość życia – warto nad tym pracować!

POZYCJA CIAŁA

Podczas snu zaleca się uniesienie wezgłowia łóżka o ok. 15 – 20 cm (poprzez np. podłożenie pod głowę dodatkowej poduszki) [5]. Pomocne bywa również spanie na lewym boku – zmniejszamy tym samym nacisk na dolny zwieracz przełyku. Dzięki temu podczas snu jedzenie nie cofa się do przełyku wywołując uczucie zgagi, a narządy odpoczywają [5].

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Rekreacyjna, umiarkowana aktywność fizyczna jest przy refluksie jak najbardziej zalecana. Należy jednak pamiętać, aby unikać wykonywania ćwiczeń po posiłkach. Niewskazane są także ćwiczenia w pochyleniu do przodu oraz dźwiganie.

PODSUMOWANIE

  1. zredukuj masę ciała, jeśli masz nadwagę
  2. jedz częste, niewielkie posiłki (około 6 posiłkow dziennie)
  3. unikaj potraw smażonych, tłustych, cieżkostrawnych
  4. obserwuj swój organizm i eliminuj produkty, które nasilają objawy
  5. rzuć palenie i alkohol
Bibliografia:
  1. Young A., Kumar M.A., Thota P.N., GERD: A practical approach. Cleve Clin J Med. 2020 Apr;87(4):223-230. doi: 10.3949/ccjm.87a.19114.
  2. Herregods TV, Bredenoord AJ, Smout AJ. Pathophysiology of gastroesophageal reflux disease: new understanding in a new era. Neurogastroenterol Motil 2015; 27(9):1202–1213. doi:10.1111/nmo.12611
  3. Kahrilas PJ, Hughes N, Howden CW. Response of unexplained chest pain to proton pump inhibitor treatment in patients with and without objective evidence of gastro-oesophageal reflux disease. Gut 2011; 60(11):1473–1478. doi:10.1136/gut.2011.241307
  4. Singh M, Lee J, Gupta N, et al. Weight loss can lead to resolution of gastroesophageal reflux disease symptoms: a prospective intervention trial. Obesity (Silver Spring) 2013; 21(2):284–290. doi:10.1002/oby.20279
  5. Allampati S, Lopez R, Thota PN, Ray M, Birgisson S, Gabbard SL. Use of a positional therapy device significantly improves nocturnal gastroesophageal reflux symptoms. Dis Esophagus 2017; 30(3):1–7. doi:10.1111/dote.12495
  6. Li CF, Zhang LH, Wang WL, Cao J, Wang YG, Zhao YX, The prevalence and relationship between laryngopharyngeal reflux disease, anxiety and depression in otolaryngology outpatients. 2020 Mar 7;55(3):241-248. doi: 10.3760/cma.j.issn.1673-0860.2020.03.010.
  7. Carlsson R, Galmiche JP, Dent J, Lundell L, Frison L. Prognostic factors influencing relapse of oesophagitis during maintenance therapy with antisecretory drugs: a meta-analysis of long-term omeprazole trials. Aliment Pharmacol Ther 1997; 11(3):473–482. doi:10.1046/j.1365-2036.1997.00167

PRZYKŁADOWY JADŁOSPIS (2000 KCAL)

 

ŚNIADANIE

OWSIANKA Z MALINAMI

Maliny, mrożone – 150g
Miód pszczeli – 1 łyżeczka (12g)
Mleko spożywcze, 2% tłuszczu – szklanka (200g)
Orzechy włoskie – 1 łyżka (15 g)
Płatki owsiane – 5 łyżek (50g)

Płatki wrzuć do zimnego mleka, dodaj przyprawy. Gotuj do miękkości płatków. Przełóż do miseczki, dodaj mrożone maliny i orzechy. Polej miodem.

DRUGIE ŚNIADANIE

KANAPKA Z MOZZARELLĄ I POMIDOREM
Sałata – 2 liście (10g)
Oliwa z oliwek – 1 łyżka (10 g)
Pomidor – 1 szt. (120 g)
Rzodkiewka – 2 szt. (30 g)
Ser, mozzarella – 60 g
Chleb żytni na zakwasie – 2 kromki (60 g)
Chleb skrop oliwą, rozłóż sałatę i plastry mozzarelli. Zjedz z warzywami.

OBIAD

DORSZ W WARZYWACH
Brokuły – 250 g
Dorsz, świeży – 100 g
Oliwa z oliwek – 1 łyżka (10 g)
Papryka czerwona – 0,5 szt. (70 g)
Pomidor – 1 szt. (120 g)
Ryż brązowy – 4 łyżki (60 g)
Pieprz czarny mielony – szczypta
Sól – szczypta
Czas przygotowania: 30 minut
Brokuła sparz wrzątkiem, podziel na różyczki. Paprykę i pomidory pokrój w dużą kostkę. Dorsza posyp solą, pieprzem i estragonem. Ułóż w naczyniu żaroodpornym lub na blaszce. Dookoła ryby poukładaj pokrojone warzywa, polej oliwą i dopraw. Piecz ok. 30 minut w temp. 180 stopni. Podawaj z ugotowanym ryżem i (opcjonalnie) posiekanym koperkiem.

PODWIECZOREK

Banan – 1 szt. (120 g)
Jogurt naturalny – 180 g

KOLACJA

SAŁATKA Z RUKOLĄ I POMIDORKAMI
Ogórek zielony (długi) – 0,5 szt. (90 g)
Sałata – 3 liście (15 g)
Kukurydza, konserwowa – 100 g
Oliwa z oliwek – 1 łyżeczka (5 g)
Ser typu „Feta” – 50 g
Słonecznik, nasiona, łuskane – 1 łyżka (10 g)
Pomidory koktajlowe – 5 szt. (100 g)
Pieprz czarny mielony – szczypta
Zioła prowansalskie – 0,5 łyżeczki
Wszystkie warzywa dokładnie umyj i osusz. Rukolę przełóż do miski, dodaj odsączoną kukurydzę, połówki pomidorków, pokrojonego
w kostę ogórka i ser feta. Dodaj oliwę, przyprawy i wymieszaj wszystkie składniki. Pestki słonecznika podpraż na suchej patelni, posyp nimi sałatkę.

Potrzebujesz indywidualnej diety? Umów się na wizytę – podaj preferowaną datę i godzinę oraz swój numer telefonu lub email